http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1693 Fri, 17 Apr 2026 13:50:54 GMT 2026-04-17T13:50:54Z http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1701 ආඛ්‍යාන Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1701 2020-01-01T00:00:00Z http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1700 වෙස්මුහුණු කර්මාන්තය ආශ්‍රිතව හඳුනාගත හැකි ව්‍යුහාත්මක වෙනස්වීම් සම්බන්ධ සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයක්: අම්බලන්ගොඩ ආරියපාල විජේසූරිය වෙස්මුහුණු කලාව ඇසුරෙන් දිශාන් මධුශංක, ්‍රී එම් ලාංකේය වෙස්ම ුහුණු කලාව සාම්ප්‍රදායික කලා ප්‍රකාශන අතර සුවිශේෂී මෙන්ම ඓතිහාසික වැදගත්කමක් ගැබ් වූ කලා මාධ්‍යයක් ලෙස හඳුනාගත හැකි අතර එය දකුණු ඉන්දීය කෝලම් සම්ප්‍රදායේ ආභාසය සහිතව වර්ධනය වූ දේශීය කලා මාධ්‍යයක් බවට පත්ව තිබේ. එමෙන්ම වෙස්ම ුහුණු කලාව ඓතිහාසිකව කරාව කුල අනන්‍යතාවයේ සංස්කෘතික ප්‍රකාශනයක් ලෙස ද මතුව තිබේ. වෙස්ම ුහුණු කලාව සම්බන ්ධ පර්යේෂණ සාහිත්‍යය තුළ මෙම අධ්‍යයනය සුවිශේෂ වන ්නේ මෙම අධ්‍යයනය මගින් වර්තමානයේ වෙස්ම ුහුණු කර්මාන්තය තුළ හඳුනාගත හැකි ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් සමාජ විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටියකින ් වීමංසනය කර තිබීමයි.මෙම අධ්‍යයනය ප්‍රධාන වශයෙන් සිද ්ධි අධ්‍යයන ක්‍රමය යටතේ සිදුකරන ලද අතර වෙස්ම ුහුණු කලාවේ වර්තමාන පුරෝගාමි පරපුර ලෙස සැලකෙන ජුවාන්වඩු ආරියපාල සම්ප්‍රදායේ වර්තමාන හිමිකාරිත්වය ම ූලික අධ්‍යයන ප්‍රස්තූතය වශයෙන් යොදාගන්නා ලදි.එමෙන්ම සසම්භාවි නොවන නියැදි ක්‍රමයක් වන හිමබෝල නියැදි ක්‍රමය යටතේ වෙස්ම ුහුණු කර්මාන්තය ආශ්‍රිත ප්‍රතිචාරකයන් අට දෙනෙකු අධ්‍යයනය පිණිස යොදාගනු ලැබූ අතර ප්‍රාථමික දත්ත රැස්ක ිරීම සඳහා ගැඹුරු සම්මුඛ සාකච්ඡා ක්‍රමය යොදාගන්නා ලදි. එමෙන්ම දත්ත විශ්ලේෂණයේදී ගුණාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණ ක්‍රමයක් වන තේමා අන්තර්ගත විශ්ලේෂණ ක්‍රමය යොදාගන්නා ලදි.වෙස්මුහුණු කලාවේ වර්තමාන හිමිකාරිත්වය විසින ් වෙස්ම ුහුණු නිෂ්පාදනය කිරීමට වඩා, එ ් සඳහා අවශ්‍ය අනුග ්‍රාහකත්වය සැපයීම සිදුකරන අතර වෙස්ම ුහුණු නිපදවීම හැරුණුකොට අවශේෂ ආර්ථික ක්‍රියාවලි ඔස්සේ ආරියපාල පරම්පරාවේ ඇතැම් සමකාලීන පුද ්ගලයන් මතුව ඇති ආකාරය හඳුනාගත හැකි වේ. එමෙන්ම වෙස්ම ුහුණු නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය තුළ දිවෙන පරාම්පරානුගත හිමිකාරත්වයේ පුරුෂ කේන ්ද්‍ර ීය ස්වභාවය හඳුනාගත හැකි අතර වෙස්ම ුහුණු කලාව වෙළෙඳපොළකරණය වීමත් සමග වන ශ්‍රම අවශ්‍යතා සඳහා කාන්තා ශ්‍රමය ද දායක කරගැනීම හඳුනාගත හැකි වේ. වෙස්ම ුහුණු කලාව හා බැදුණු කරාව කුල අනන්‍යතාව ද යම් ආකාර විපරිවර්තනයකට ලක්ව ඇති අතර පහතරට ගොවිගම, බෙරවා ආදි කුල නියෝජනවල ආගමනය හඳුනාගත හැකිවේ.නවලිබරල් වෙළෙඳපොළ ක්‍රියාවලියේ බලපෑමත් සමග වෙස්ම ුහුණු කලාව සිය යාතුකර්මීය සන්දර්භයෙන් ක්‍රමිකව ඉවත්ව පාරිභෝගික මෙවලමක් බවට පත්ව ඇති අතර වෙස්ම ුහුණු කලාව හා බැදුණු සංචාරක කර්මාන්තයේ වර්ධනය ඊට මනාව සාක්ෂ්‍ය සපයනු ලැබේ.එමෙන්ම රාජ්‍ය අනුග ්‍රහයේ වන ඌනත්වය, වෙස්ම ුහුණු කලාව ප්‍රාදේශීයකරණය වීම සහ ස්ථායි ශ්‍රම සම්පතක් නොවීම ආදි අභියෝග ගණනාවකට වෙස්ම ුහුණු කලාව මේ වනවිට ම ුහුණ දෙමින් සිටින අතර සියවස් ත්‍රිත්ත්වයකට අධික ඉතිහාසය තුළ වෙස්ම ුහුණු කලාව ආර්ථිකමය වශයෙන් කර්මාන්තයක් ලෙස විවිධ වෙනස්කම්වලට ලක්ව ුවද එය ප්‍රාදේශීයකරණය වූ සංස්කෘතික කර්මාන්තයක් ලෙස ද අර්ථකථනය කළ හැකිවේ. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1700 2020-01-01T00:00:00Z http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1699 බෞද්ධ දර්ශනයට පටහැණි ශ්‍රී ලාංකේය ශාන්තිකර්ම ආශ්‍රිත වත්පිළිවෙත් සමන් කුමාරතුංග, කේ. එම් ්‍රී ලංකාවේ අතීතයේ සිට පැවත එන ශාන්තිකර්ම ආශ්‍රිත වත්ප ිළිවෙත් කොතෙක් දුරට මිත්‍යා දෘෂ්ටිකවේ ද? යන්න මෙයින ් විමසුමට ලක් වේ. සමස්තයක ් වශයෙන් සලකා බලන කල නිර්මල බුද්ධ ධර්මය සහ ප්‍රතිපත්ති පූජා සමග එකඟ නොවන, එහෙත් බෞද්ධ වත්ප ිළ ිවෙත් හා සමගාමීව සිරිලක බෙහෙවින ් ප්‍රචලිත තොවිල් වත්ප ිළ ිවෙත් (බෙන ්තරගේ, 1998,40-45 පිටු) සම ුදායක් හඳුනාගත හැකිය. මේවා බෞද්ධ දර්ශනයට පටහැණි විවිධ මිත්‍යා බව පසක් වේ. සියලු යාග ක්‍රම යක්ෂ, දේව, ග්‍රහ යනුවෙන් අංශත්‍රයකට අයත් වේ. මේවායෙහි යාග සාහිත්‍යය, පූජාවිධි ක්‍රම සහ පාරිහාරික පිළ ිවෙත්වල බෞද්ධ නැඹුරුව කෙලෙස ගොඩනැගුණි ද? යන්න විමර්ශනය කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ යක්තොවිල් ක්ෂේත්‍රයට පොදු වූ ප්‍රධානතම යක්ෂ විශ්වාස පංචයකි. ඔවුන් හඳුන්වනු ලබන ්නේ සමාගමේ යක්ෂයින් ලෙස ය. එනම් මහසොහොනා, කලුයකා, රීරියකා, තොටයකා, අබිමානා යනුවෙන් මේ හැර මදන, ඔඩ්ඩිස, ගොපලු, ප්‍රේත, බහිරව, පිල්ලු, කලුකුමාර, මලයකුන්... වශයෙන් අවශේෂ යක්ෂ පිරිසක් ද වෙත්. මොවුන ් පුද ලබන ශාන්තිකර්ම ලෙස මහසොහොන් සමයම, ගොපලු සමයම, කලුකුමාර සමයම, රිද ්දියාගය, සූන ියම් යාගය, සන්නියකුම, පංච පිදෙන ්න සහ දරැහැව තොවිල් මෙන්ම රීරි බලිය, කටිනා බලිය, මදනයක් බලිය, යක්ෂගිරි බලිය, ඔඩ්ඩිස බලිය, කලුකුමාර බලිය යනුවෙන ් මෙහිලා කිහිපයක් දැක්විය හැකි අතර උඩරට, පහතරට සහ සබරගම ුව යනුවෙන ් ප්‍රධානතම සම්ප්‍රදායත්‍රයක් (කුමාරතුංග, 2006,ඩසස-සං පිටු) යටතේ මේවා හඳුනාගත හැකි ය. උපලක්ෂිත යාග පද්ධතියේ විවිධ අන්දමේ සාහිත්‍යය සමීක්ෂාවේ දී එ ්වා ප්‍රාග් - බෞද්ධ ඇදහිලි සහ බෞද්ධ නොවන භාරතීය සංකල්ප අනුසාරයෙන ් පැවත එන විශ්වාස මූල බව අනාවරණය වේ. වර්තමානයේ බෞද්ධයින ්ගේ පාරිහාරික වත්ප ිළ ිවෙත් හා සමගාමී වූ එම චාරිත්‍ර යමෙකුට 3 ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය, සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්‍යාලය 4 භාෂා සංස්කරණය - නා඼ක ජයසසේන බෞද්ධ වත්පිළ ිවෙත් යැයි න ිරායාසයෙන් ඒත්තු ගැන්වෙන ප්‍රබල ගුණයකින් ය ුතු බවක් දිස් වුවද එ ්වා බෞද්ධ දර්ශනයට හාත්පස පටහැණි වූ නොදැහැමි ඇදහිලි සංකීර්ණයක් යැයි අපගේ ප්‍රබල විශ්වාසය වේ. මෙවැනි ගූඪ විශ්වාසවලින ් ආවෘත වූ ජන මනස තුළ ව්‍යාකූල නොවූ නිරවුල් බුද්ධි ගෝචර ආධ්‍යාත්මික වන ්දනා හා වත්ප ිළ ිවෙත් ක්‍රම පිළිබඳ තර්ක බුද ්ධිය ගොඩනැගීමත් මිත්‍යා දෘෂ්ටික මතවාද බැහැර කිරීමත් මෙහි අරම ුණු වේ. ශාන්තිකර්ම පාරම්පරිකව පවත්වාගෙන එන අප විසින ් තෝරාගත් ප්‍රශස්තතම යාග ඇදුරන ්ගේ යාග නිරීක්ෂණය, ඔවුන්ගේ අත්ප ිටපත් පරිශීලනය, ඔවුන් සමග සම්ම ුඛ සාකච්ඡා පැවැත්වීම මගින් දත්ත රැස් කිරීම සහ දිවයිනේ නන්දෙස යාග සහභාගිත්ව අධ්‍යයනය එ ් හා බැඳි ම ූලාශ්‍රය ග්‍රන්ථ සහ ද්විතීයික ම ූලාශ්‍රය ග්‍රන්ථ පරිශීලනය, විවිධ යාග පිළ ිබඳ ශාස්ත්‍රීය ලිපි සහ ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය සංයුක ්ත තැටි පරිශීලනය මගින ් කළ ගුණාත්මක හා ප්‍රමාණාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණ මෙහිදී ම ූලාශ්‍රය කොට ගැනිණි. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1699 2020-01-01T00:00:00Z http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1697 චිත්‍ර හා චිත්‍ර කලාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ ව ලියැවුණ ු ලිපි සන්ජීවි මන්ත්‍රීරනන, එම්ග ඒග එස්ග ආර්ග සිත්තරුන්ගේ ඇදීමේ ක්‍රමය වූ සිතුවම් කලාව ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිට අද දක්වාම නොපිරිහී පවතී. තවමත් මෙරට පැරණි සිත්තර පරම්පරාවලින් පැවතෙන ශිල්පීහු සිටිති. එම ශිල්ප ීන ් විසින ් නිර්මිත කලාකෘති ජාතියකට පමණක් සීමා නොවී පොදු අගයක් ගන්නා අතරම විවිධ පරම්පරාවලට ආවේණික ලක්ෂණ ඒවා තුළ දැකගත හැකිය. ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයෙන් ඔබ්බට නිර්මාණය වී ඇති චිත්‍ර ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකින ් යුක්ත වේ. එනම් ආරාමික චිත්‍ර හා ලෞකික චිත්‍ර වශයෙනි. මෙසේ නිර්මිත චිත්‍ර පිළ ිබඳ පසුකාලීන විද ්වතුන ් විවිධ සොයාගැනීම් සහ පර්යේෂණ රාශියක් සිදුකර තිබේ. එම පර්යේෂණ මෑතකාලීන පර්යේෂණවලට ලබා ද ී ඇත්තේ ඉමහත් රුකුලකි. 19 වන සියවස අගභාගය සහ 20 වන සියවසේ නිර්මිත පර්යේෂණ මේ සඳහා පාදකකර ගනු ලැබීය. මෙම පර්යේෂණයේ ප්‍රධාන අරම ුණු වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි චිත්‍ර කලාව පිළිබඳ උනන්දුවක ් දැක් වූ විද ්වතුන් විසින් සිදුකළ පර්යේෂණ මොනවාද යන්න සොයාබැලීමත් එම පර්යේෂණ තුළ ින් මෙරට චිත්‍ර කලාව සම්බන ්ධයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති විවිධ අර්ථකථන පිළ ිබඳවත් සංසන්දනාත්මක අධ්‍යයනයක් සිදුකිරීමයි. එ ් සඳහා මෙරට චිත්‍ර කලාව පිළ ිබඳ පර්යේෂණ කිරීමට හා එම පර්යේෂණ ප්‍රකාශයට පත්ක ිරීමට ම ූලාරම්භයක් ලබාදුන ් ශ්‍රී ලංකාවේ රාජකීය ආසියාතික සමිතියේ සඟරාව ප්‍රධාන ම ූලාශ්‍රය ලෙස ගනිමින් ඊට පසුකාලීනව රචනා වූ ශාස්ත්‍රීය සඟරා කිහිපයක් ද මෙම පර්යේෂණය සඳහා පාදක කරගනු ලැබීය. Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://repo.lib.sab.ac.lk:8080/xmlui/handle/123456789/1697 2020-01-01T00:00:00Z